Bói Kiều - Một thú chơi tao nhã, Một phong tục đẹp của người Việt Nam từ xa xưa
Tác giả: Hoài Nam
NXB Văn hóa Thông tin 2015
272 trang
Trong kho tàng văn học Việt Nam, Truyện Kiều là một kiệt tác đặc sắc, vừa mang tính văn chương bác học lại vừa mang tính chất bình dân. Mang tính văn chương bác học vì đây là một tác phẩm bằng thơ đồ sộ và toàn mỹ nhất từ trước đến nay. Bình dân là vì chỉ bằng 3.260 câu thơ lục bát mà tác giả đã miêu tả sống động sự phong phú của mọi khung cảnh xã hội và sự đa dạng về nội tâm của mọi tầng lớp con người. Từ một Thúy Kiều tài sắc bị sa chân lỡ bước khiến cuộc đời chìm nổi trong bể trầm luân, một Mã Giám Sinh lừa gạt, một Tú Bà con buôn táng tận lương tâm, một Sở Khanh gian trá, một Thúc Sinh si tình, một Hoạn Thư đanh đá ranh ma, một Từ Hải anh hùng, một Hồ Tôn Hiến quỷ quyệt, một Giác Duyên từ bi sáng suốt, một Thúy Vân hiền thục, cho đến một Kim Trọng chung tình… Tất cả đều lần lượt hiện lên trong Truyện Kiều như những con người bằng xương bằng thịt đang sống giữa cuộc đời qua nhiều thế hệ. Chính vì vậy mà Truyện Kiều đã trở thành cuốn “Bách khoa toàn thư” của triệu triệu người Việt Nam. Cũng từ đó, các văn nhân đời sau đã tôn vinh cụ Nguyễn Du là người có “con mắt trông thấu cả sáu cõi, tấm lòng nghĩ suốt cả nghìn đời”.
Tác phẩm Truyện Kiều ra đời đã được mọi tầng lớp trong xã hội đón nhận nồng nhiệt. Từ những người hay chữ, các bậc minh quân, tới những người bình dân, thậm chí cả những người không biết chữ mà chỉ nghe đọc lại đều tìm thấy trong Truyện Kiều những điều tâm đắc, lòng trắc ẩn, tính nhân văn cao cả, tính văn hóa, xã hội sâu sắc với nghệ thuật điêu luyện đến say mê. Cũng vì lẽ đó mà nhiều câu trong Truyện Kiều đã trở thành như ca dao, tục ngữ. Thuộc Kiều, bình Kiều, lẩy Kiều, bói Kiều, đố Kiều… không biết tự lúc nào đã trở thành một thú chơi tao nhã của người Việt qua nhiều thế hệ. Sức sống và sự lan tỏa của Truyện Kiều đã làm cho Truyện Kiều Nguyễn Dutrở thành bất tử.
Những nghiên cứu mới nhất cho rằng, tập tục bói Kiều hình thành từ đầu thế kỷ 19 khi bản khắc in truyện Kiều bằng chữ Nôm ra đời. Đến đầu thế kỷ 20, khi bản in chữ quốc ngữ được ấn hành thì bói Kiều càng trở nên phổ biến.
Bói Kiều được xem là thú chơi tao nhã và là nét văn hóa tâm linh gần gũi nhất của người Việt. Đây là cuốn sách được soạn thảo công phu, cẩn trọng, đáp ứng tính truyền thống và phổ cập, không mang tính chất mê tín, dị đoan.